 |
Phần Một: Dữ Kiện - Tài Liệu
I. Biên giới Việt Nam về phía bắc và phía đông
Trên đất liền, biên giới của một quốc gia là địa giới, là lằn ranh phân định với quốc gia lân cận về các hướng. Trên biển cả, biên giới là đường chu vi của hải phận 12 hải lư tính từ bờ đất hay bờ đảo.
1. Địa giới phía bắc:
"Nước Việt Nam có h́nh chữ S, chạy dài từ ải Nam Quan đến mũi Cà Mâu."
Câu nói trên hầu như trở nên một thành ngữ mà mọi người Việt Nam đều biết, và minh xác rằng ải Nam Quan là địa đầu cực bắc cũng như mũi Cà Mâu là địa đầu cực nam của nước Việt Nam. Tuy nhiên, trên phương diện địa lư và căn cứ theo bản đồ, ải Nam Quan thuộc tỉnh Lạng Sơn, song tỉnh này lại không nằm ở phần cao nhất của Việt Nam.
Có sáu tỉnh địa đầu giáp giới với Trung Quốc ở phía bắc. Từ tây sang đông, các tỉnh địa đầu đó là Lai Châu, Lào Kay, Hà Giang, Cao Bằng, Lạng Sơn, và Hải Ninh.
Lai Châu nằm cực tây nhất, tiếp giáp với Lào và Vân Nam, có địa danh nổi tiếng là Điện Biên Phủ nằm gần biên giới Lào Việt.
Lào Kay cũng tiếp giáp với Vân Nam có rặng Hoàng Liên Sơn cao trên 3000 thước, trùng điệp từ tây bắc sang đông nam. Địa thế hiểm trở với nhiều thung lũng và ghềnh thác, là thượng nguồn của Sông Hồng từ Vân Nam xuống. Con đường bộ thông thương từ bắc xuống nam khá nhỏ hẹp. Con đường xe hỏa độc nhất chạy từ Hà Nội dọc theo bắc ngạn sông Hồng ngược về hướng tây bắc sang tận Vân Nam.
Hà Giang có núi Côn Lĩnh và vùng Đồng Văn nằm cực bắc nhất, tiếp giáp với Quảng Tây. Cuối thế kỷ 17, một phần Hà Giang bị thổ dân Thái cắt dâng cho Tàu, đến năm 1728 mới được trả lại.
Cao Bằng có biên giới dài nhất với Tàu, tiếp giáp với Quảng Tây. Đời vua Lư Nhân Tông, Cao Bằng bị quân nhà Tống sang xâm lấn vào năm 1076, nhưng bị anh hùng Lư Thường Kiệt đánh đuổi và phải chịu trả đất lại cho Triều Lư.
Lạng Sơn tiếp giáp Quảng Đông, có các địa danh lịch sử nổi tiếng như vùng biên giới Đồng Đăng với ải Nam Quan, Chi Lăng, thị trấn Kỳ Lừa, núi Vọng Phu, và động Tam Thanh. Lạng Sơn từng chịu đựng nhiều cuộc xâm lấn trong lịch sử và nhiều lần bị sa vào tay người Trung Hoa.
Hải Ninh với thị xă Móng Cáy nằm cực đông nhất, tiếp giáp với vịnh Bắc Việt và Quảng Đông. Đất Hải Ninh xưa thuộc quận Giao Chỉ một trong 15 bộ của nước Văn Lang.
2. Hải phận hướng đông
Trước thời đất nước chia đôi, lănh thổ của Việt Nam gồm cả hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Lănh hải là phần biển bao quanh lănh thổ. Đơn vị đo lường của lănh hải và hải hành là hải lư. Hải lư (nautical mile, knot) là khoảng cách trên biển dài bằng một phút (minute) của chiều dài đường xích đạo quanh trái đất. Ṿng quanh trái đất có 360 độ, tức là 21600 hải lư. Tính ra số, một hải lư dài 6080 feet, tức 1853 mét hay 1.85 cây số. Như vậy, so với một dặm đất (một mile bằng 1609 mét) th́ hải lư dài hơn một chút, bằng 1.15 dặm.
Trước kia, bề dày của lănh hải được các quốc gia xem là 3 hải lư. Nhưng vào thập niên 70, hầu hết các quốc gia trong đó có Nam, Bắc Việt Nam đều ra tuyên cáo ấn định bề dày hải phận là 12 hải lư. Ngoài lănh hải, các quốc gia đều ấn định chủ quyền an ninh lănh hải (security territorial water) là 12 hải lư, tính từ hải giới, và chủ quyền khai thác kinh tế là 200 hải lư (Exclusive Economic Zone - EEZ). Sau khi chiếm trọn cả đất nước, nhà cầm quyền CSVN cũng ra tuyên cáo (ngày 12-5-1977), một lần nữa xác định chủ quyền về lănh hải 12 hải lư, hải phận an ninh 24 hải lư, và vùng đặc quyền kinh tế 240 hải lư, tính từ bờ đất.
Tuy nhiên, có một số quốc gia, nêu lư do an ninh quốc pḥng, đă tuyên cáo chủ quyền lănh hải của quốc gia của họ là 200 hải lư thay v́ 12 hải lư. Đến ngày 1 tháng 2, 1992, có 12 quốc gia tuyên cáo chủ quyền lănh hải 200 hải lư (Vũ Hữu San, "Địa Lư Biển Đông", trang 70). Đây là một sự kiện trái ngược với thỏa ước "Luật Biển Liên Hiệp Quốc". United Nations Convention on the Law of the Sea, gọi tắt là UNCLOS được công bố ngày 10-12-1982 tại Montego Bay, Jamaica, với chữ kư của 159 đại diện các quốc gia. Sau 12 năm, đến ngày 16-11-1994, có 60 quốc gia phê chuẩn thông qua (ratification).
Luật Biển Liên Hiệp Quốc ấn định "Biển cả là tài sản chung của nhân loại". Vấn đề định nghĩa "ḥn đảo" có giá trị lănh thổ để từ đó một quốc gia có thể xác nhận lănh hải của ḿnh cũng được ghi chú. Điều 121(13) ấn định rằng một ḥn đảo không có điều kiện sinh sống cho con người hoặc nguồn lợi kinh tế riêng cho chính nó sẽ không được xem là có lănh hải hay là vùng đặc quyền kinh tế (Jane's Intelligence Review, Oct 27, 2000).
Các nước Đông Nam Á đều phê chuẩn Luật Biển Liên Hiệp Quốc. Ngoại trừ Trung Quốc không những không kư kết, không chấp nhận, mà c̣n ban hành "Luật Lănh Hải Của Trung Hoa Nhân Dân Cộng Ḥa Quốc" vào năm 1992 để buộc thế giới phải tôn trọng. Một điểm đă tạo nên tranh chấp lộn xộn nhất của "Luật Lănh Hải Trung Quốc" là "Nam Hải (tức Biển Đông của Việt Nam) là nội hải của Trung Quốc". Vấn đề này sẽ được tŕnh bày và phân tích chi tiết ở các phần sau.
Xem phần kế tiếp:
II. Các biến cố liên hệ đến biên giới Việt-Hoa từ thập niên 1950 đến nay
|
